HỒI KÝ VỀ MẸ ! (14- kỳ cuối)

 (P/s: Hôm nay là lần giỗ thứ 22 của mẹ tôi, tôi cùng OX đang ở quê ngoại. Tôi đăng kỳ cuối chuyện dài về mẹ vào đúng ngày hôm nay như một nén tâm nhang tôi kính dâng hương hồn mẹ…)

…Tối ngày 09/11/1995, chúng tôi tiễn mẹ về quê , đưa bà ra ga Sài Gòn có thêm gia đình dì tôi (em ruột mẹ tôi). Lòng dạ tôi rối bời vì biết rằng chuyến về quê này của mẹ tôi sẽ không có ngày quay lại, các con tôi thấy bà đi thì khóc lóc đòi theo, trước khi tàu chạy, mẹ tôi đọc cho tôi nghe 2 câu thơ: 

“Qua sông, qua suối, qua đò/ mẹ kêu mặc mẹ, theo chồng con vẫn phải theo”!

                                 (hình mẹ tôi chụp năm 1994 tại SG)

                            

...Tôi cùng 2 con trở về, nhà trống trải, thiếu vắng hơi ấm của mẹ, của bà…đầu óc tôi trống rỗng ! Những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ 20, tàu đi từ Sài Gòn ra Vinh phải mấy ngày, đêm, khi tàu dừng ở Đà Nẵng, mẹ tôi viết thư gửi bưu điện về Sài Gòn cho con gái tôi (năm đó 9 tuổi), bà căn dặn cháu nhiều thứ với lời lẽ đầy nhớ thương, …hai mẹ con tôi đọc thư mà nước mắt tuôn ròng!

Về lại quê nhà, mẹ tôi muốn được căn dặn lại con, cháu qua băng ghi âm, còn lại chút sức nào mẹ tôi đọc để anh tôi ghi âm lại nhắc lại những ân tình của những người bà đã mang ơn lúc khó khăn, gian khổ và bà tự đọc điếu văn cho chính mình... (trước đó mẹ tôi cũng đã mua sẵn lư hương, đèn cầy, nhang điện, bà bày lên bàn thờ tấm hình của chính mình và đứng để chụp hình) :

    (mẹ tôi thích nên chọn tấm này làm hình thờ - sau này tôi làm mới lại nên mẹ tôi vốn đã đẹp giờ nhìn lại càng phúc hậu)

                                        

...Rồi mẹ tôi viết ra giấy để căn dặn những điều cần làm trong đám tang của mẹ (ai sẽ là người khiêng quan tài, ai là người chịu trách nhiệm tắm rửa, trang điểm cho bà, ai là người nấu ăn và những món ăn cần nấu cho đám tang cũng như thức ăn mua ở chỗ nào thì ngon…để mời người đi đưa đám vì phong tục ở quê thời điểm lúc bấy giờ đi đưa đám ma về gia chủ có mời cơm ).

                                      Thực đơn Mẹ viết trong chính đám tang của Mẹ

...Biết là mẹ đang ngày càng yếu dần, đầu tháng 12/1995, tôi cùng con trai lên tàu về quê, lúc này mẹ tôi còn tỉnh táo nhưng người đã rất yếu, khả năng bà đi gặp Tổ Tiên chỉ tính từng ngày rồi từng giờ…Và đúng như dự đoán, ngày 16/10 âm lich (tức ngày 07/12/1995) mẹ tôi trút hơi thở cuối cùng lúc gần 5 giờ sáng, bên cạnh mẹ có đủ các con, có dì tôi từ Sài Gòn ra và chồng cũ của mẹ (Ba của anh chị tôi), nhưng không có Ba tôi…!(tôi đã vật vã khóc vào ngày mẹ mất cả vì điều đó).

Gia đình, họ hàng và bà con làng xóm đã tiễn đưa mẹ tôi về nơi an nghỉ cuối cùng ở nghĩa trang cạnh dòng sông! Lời tiên đoán của ông Thầy đồ nho bạn của ông ngoại tôi năm nào đã ứng nghiệm: rằng mẹ tôi có 2 đời chồng nhưng khi chết (trên danh nghĩa) không có chồng nào. (Tôi thấy ông trời đã không công bằng với mẹ tôi, một người đàn bà đã đẹp lại còn thông minh).

                                    ( Hình đám tang mẹ tôi tháng 12/1995)

Vậy là anh, em tôi mất mẹ, các con tôi không còn bà nữa rồi. Trở về nhà mình ở Sài Gòn tôi thấy trống trải, thiếu vắng, dẫu biết cuộc sống là vô thường, không có gì là mãi mãi, ai rồi cũng phải trở về với cát bụi nhưng tôi vẫn thấy hụt hẫng vô cùng.

 Các con tôi vẫn thường nhắc tới bà ngoại và tôi vẫn như thấy bóng hình mẹ quanh quẩn ở đâu đây…tôi không tin là mình không còn mẹ !!!

                                                         
                                                      (viết vào Lễ vu lan 1997 )

   (P/S: Sau mấy chục năm mẹ tôi mất, bà vẫn được dân làng nhắc tới"):

                       Tôi úp thêm tấm hình này năm 2024

                                                  

HỒI KÝ VỀ MẸ ! (13)

…Năm 1979, mẹ tôi nghỉ hưu! Nói là nghỉ hưu nhưng vì mấy chục năm mẹ tôi làm việc tại xã (nữ hộ sinh và cán bộ hội phụ nữ), nên không có biên chế nhà nước và dĩ nhiên là cũng không có lương…hưu! Trước năm 1975 tôi có phụ cấp của con cán bộ đi B, số tiền nay cùng với thu nhập của mẹ tôi khi còn làm việc thì đủ để trang trải các chi phí sinh hoạt trong gia đình và việc học tập của tôi! Sau năm 1975, phụ cấp của tôi không còn và nay mẹ tôi nghỉ hưu thì đồng nghĩa với việc gia đình tôi gặp khó khăn về kinh tế, cũng may là nhà còn có sổ gạo! Những năm ấy gia đình nào cũng khó khăn, vất vả, so với các bạn trong làng thì tôi thuộc thành phần phi nông nghiệp (có sổ gạo do NN cấp ), các bạn tôi hết giờ học là phải lăn xả cùng gia đình làm ruộng !

Mẹ tôi vốn là con gia đình buôn bán, nên mẹ tôi chạy chợ, mua đầu này bán đầu kia …Mẹ tôi đã rất vất vả ở thời điểm này. Anh tôi lấy vợ năm 1976, chị dâu tôi là bộ đội phục viên, không thoát ly mà về quê chồng tham gia hợp tác xã nông nghiệp, thời gian rảnh tôi cũng có phụ chị ra đồng làm những công việc đơn giản như làm cỏ lúa, nhổ mạ..!

Tôi tốt nghiệp cấp 3 năm 1979 và vào Sài Gòn đi học với sự giúp đỡ của một người chú họ của mẹ tôi!Tôi mang ơn gia đình ông vì đã  giúp tôi cả về vật chất lẫn tinh thần!

Sau khi bà ngoại tôi qua đời (tháng 5/1983), mẹ tôi vào Sài Gòn trước là thăm gia đình dì, chú T-L, sau là xem cuộc sống của tôi thế nào và có lẽ  (theo tôi) mục đích chính là để gặp lại Ba tôi sau hơn 20 năm xa cách…!

                                   Mẹ tôi tại SG  hè năm 1983:      

...Tôi không chứng kiến cuộc  đoàn tụ của Ba- Mẹ tôi, nhưng tôi biết đó chỉ là cuộc gặp lại của hai người yêu... cũ! Ba tôi rồi mẹ tôi đã viết cho tôi những dòng tâm sự, nhưng tôi hiểu là hai người đang nói chuyện với nhau thông qua tôi...

 + Hình dưới đây là Mẹ tôi gặp Ba tôi vào tháng 9/1995, khi đã phát hiện có khối u ở vùng bụng, sau 3 tháng thì mẹ tôi mất: 

(tấm hình này mẹ tôi gửi tặng em họ với  trích đoạn thơ của Tố Hữu mà mẹ tôi ghi nhầm là Xuân Diệu- trong bài "Một tiếng đờn" rất hợp cảnh, hợp người) :

                                        "   Mới bình minh đó, đã hoàng hôn

                                        Đang nụ cười tươi, bỗng lệ tuôn
                                        Đời thường sớm nắng chiều mưa vậy
                                        Khuấy động lòng ta biết mấy buồn!

     

                                                         (hoàng hôn)

(Bình minh)

-------------------------

…Năm 1985, tôi đi học thêm về nghiệp vụ 2 năm nên mẹ tôi vào SG để giúp tôi có thời gian chuyên tâm vào việc học tập. Đầu năm 1986, tôi lập gia đình  rồi có con, mẹ tôi lại giúp tôi giữ cháu. Con gái, rồi con trai tôi được bà ngoại chăm sóc, đưa đón đi học…bà hay kể chuyện, đọc thơ cho các cháu nghe nên các con tôi thương bà nhiều lắm!

Mẹ tôi sống với gia đình nhỏ của tôi được gần 10 năm, như tôi đã viết là mẹ tôi có cá tính rất khác, bà có cái riêng của bà nhưng có điểm chung của những người mẹ, người bà là thương con, thương cháu. Tôi yên tâm khi có mẹ bên cạnh vì mẹ tôi đã từng làm ngành y nên những lúc con tôi nóng, sốt…tôi không bối rối như những bà mẹ trẻ khác. Các con tôi lớn dần, thông minh, ngoan ngoãn vì có bàn tay chăm sóc của mẹ tôi! Dĩ nhiên, trong cuộc sống cũng có lúc mẹ tôi không vừa ý với tôi vì tôi nghĩ đó là mẹ ruột của mình và luôn nghĩ mẹ đang còn khỏe, chưa khi nào tôi có ý nghĩ một ngày nào đó mẹ tôi lại xa con, cháu mãi mãi! Để bây giờ nhiều khi tôi cứ nghĩ: giá như, ước gì mẹ còn sống...! (tôi mong và hy vọng những người con nói chung nếu còn mẹ thì đừng bao giờ làm mẹ buồn lòng vì đã không lắng nghe và thấu hiểu…)

 Tết năm 1994 sang 1995, mẹ tôi 70 tuổi, tôi muốn làm một lễ nhỏ mừng tuổi mẹ nhưng mẹ tôi không đồng ý vì cho rằng không cần thiết. Me tôi thích chụp hình và bà đã có những tấm hình vừa ý :

                             

                            Gia đình tôi và Mẹ  tết 1993 sang 1994: 

Tôi biết mẹ tôi thích mặc áo dài vì thời thanh xuân mẹ tôi đã có nhiều áo dài, nay mấy chục năm sau bà mới có điều kiện mặc lại! Rồi sau đó mẹ tôi ra tiệm chụp nhiều tấm hình chân dung, việc mẹ tôi đi chụp hình chân dung như là một điềm báo không hay! (là tôi nghĩ thế). Hình đẹp nên mẹ tôi in ra nhiều tấm và gửi tặng bạn bè, con cháu gần xa :
            

...Hè năm 1995, tôi đưa chồng con về quê ngoại sau nhiều năm xa cách…Mẹ tôi rất vui khi nghe con, cháu kể chuyện về quê.

 ...Thế rồi điều gì đến cũng phải đến, tháng 9/1995, mẹ tôi sụt cân, muốn ăn mà ăn không được nhưng nhất định không chịu đi khám bệnh. Mẹ tôi chấp bút viết di chúc (những điều cần căn dặn con, cháu). Tôi vẫn chưa cảm nhận được là cái chết đang đến dần với mẹ...! Tôi và anh, chị tôi nhờ những người họ hàng, bạn bè thân quen và có uy tín với mẹ tôi khuyên bà đi khám bệnh, nhưng mẹ tôi kiên quyết không đi vì lúc này bà đã sờ thấy một khối u cứng ở bụng, với kinh nghiệm của một người làm ngành y có lẽ mẹ tôi biết điều gì đang tới với bà! Mẹ tôi đã khó tính nay bệnh tật lại càng khó tính hơn, tôi đã rơi không biết bao nhiêu nước mắt khi ngồi với bạn bè cùng cơ quan khi thấy mẹ tôi bị bệnh mà không có cách nào thuyết phục được bà đến bệnh viện! Không khí gia đình tôi bao trùm sự lo âu, khắc khoải, anh tôi từ quê vào để xem có giải quyết được gì hơn không nhưng không thể, mẹ tôi ngày càng nóng nảy, cáu gắt (giờ thì tôi hiểu là do bệnh tật và tâm lý của người mang bệnh nan y).
 Chỉ trong hơn 1 tháng mẹ tôi sụt 8 kg, năm 1995 có 2 tháng 8 nhuận (trước đó mẹ tôi đi chơi nhà người bạn, có ông thầy bói nói vu vơ là mẹ tôi không thể sống qua tháng 8 thứ 2). Mẹ tôi muốn tôi và anh trai tổ chức cho mẹ một bữa tiệc nhỏ (vào ngày rằm trung thu thứ nhất) để mời họ hàng ở SG tới chơi, chia tay vì mẹ tôi tin có thể ông thầy bói nói đúng :

 …Cuối tháng 10/1995, mẹ tôi muốn được về quê! Trong thời gian mẹ tôi đau bệnh, bà mua thuốc về tự chích. Anh em chúng tôi cũng đã từng bàn là cho mẹ tôi uống thuốc an thần (bỏ vào chai cocacola là thức uống mẹ tôi hay uống) để đưa bà vào bệnh viện ! Nhưng một người cậu họ khuyên nên để bà tự quyết định, nếu cho bà uống thuốc an thần vào bệnh viện bà tỉnh, bà sẽ có những hành vi cực đoan, không hợp tác với BS thì cũng khó nên chúng tôi chờ cho vận may đến với mẹ! Nhưng điều đó là không thể…

...Chồng tôi đưa mẹ tôi về quê bằng tàu lửa vì hồi đó máy bay từ SG ra Vinh chưa thuận tiện như bây giờ, mặt khác, mẹ tôi lại sợ con tốn tiền nên mẹ muốn đi tàu. Mẹ cũng không cho tôi đưa mẹ về vì bà sợ trên đường đi lỡ bà có chuyện gì thì tôi sẽ không đủ bình tĩnh để xử lý …

 (còn tiếp kỳ cuối) !

HỒI KÝ VỀ MẸ ! (12)

…Mùa thu năm 1961 (năm Tân sửu), tôi chào đời trong niềm vui lẫn nỗi buồn của mẹ...! (tôi là đứa con gái thứ 2 ẩn tuổi sửu với mẹ tôi, đúng như ông Thầy đồ nho bạn của ông ngoại tôi năm xưa đã dự đoán khi mẹ tôi mới 9- 10 tuổi) .

...Trước đó, tháng 4/1961 Ba tôi đã trở về Nam (còn gọi là đi B). Trước khi đi, Ba tôi đã để lại tất cả giấy tờ, hình ảnh… của ba tôi cho mẹ tôi giữ. (mẹ tôi đã giữ như giữ một niềm tin). Ba tôi hẹn và mong ngày gần nhất sẽ trở về đoàn tụ với gia đình ! (thực tế thì sau 1975, ba tôi cũng đã trở về đoàn tụ gia đình nhưng không phải với mẹ con tôi ở Miền Bắc)   

...Tôi lớn lên trong tình yêu thương của mẹ, anh, chị và họ hàng, làng xóm! Mẹ tôi vốn đã vất vả, khó khăn khi một mình nuôi anh, chị tôi thì sau khi sinh tôi sự khó khăn, vất vả đó gấp thêm nhiều lần.

                                        Hình tôi lúc bé cùng với Mẹ :  

                                            

                         

...Sau khi Ba tôi đi B, Mẹ tôi đã "khám phá" ra những bí mật mà trước đó Ba tôi và những người bạn của Ba tôi...đã cố tình "dấu" không cho mẹ tôi biết, đó là trước khi tập kết ra Bắc Ba tôi đã có vợ, 2 con. Có lẽ mẹ tôi đã sốc trước thông tin này (là tôi hình dung ra thế thôi). Còn thực tế mẹ tôi đã nghĩ gì lúc đó thì tôi hoàn toàn không nghe mẹ tôi nói lại một lần nào về cảm xúc lúc nhận "hung tin" này . (Tôi không hiểu tại sao một người phụ nữ sắc sảo (có sắc đẹp và sự thông minh) như mẹ tôi lại có một cuộc đời truân chuyên như thế và vì sao ông Thầy đồ nho bạn của ông ngoại tôi lại nhìn đúng tương lai của Mẹ tôi khi bà mới chỉ là một cô bé con?).

…Những điều không vui đó mẹ tôi đã nén lại vào lòng để nuôi dạy 3 anh, em tôi trưởng thành. Riêng tôi có được hưởng các chế độ, chính sách của Nhà nước dành cho con cái của  cán bộ đi B. (như diện của Ba tôi thì gọi là hồi kết). Tôi cứ thế lớn lên như bao đứa trẻ khác ở một vùng quê miền trung nghèo nhưng hiếu học đã thành danh…

...Những năm chiến tranh ác liệt ở miền Bắc (1965- 1968 rồi năm 1972), quê ngoại ở Miền Trung tôi hứng đầy bom đạn vì là cửa ngõ chiến lược vào Nam, ra Bắc. Mẹ tôi vừa làm ở trạm y tế vừa là cán bộ hộ phụ nữ nên công việc cứu thương ở trận địa pháo và tiếp nhận thương binh từ miền Nam ra rất vất vả. Mẹ tôi lăn xả vào công việc (sau này bà được tặng Huân chương kháng chiến hạng nhất) và hy vọng ngày thống nhất đất nước Ba tôi sẽ trở lại miền bắc để đoàn tụ với mẹ con tôi.

                                   ( Mẹ tôi chụp với tấm Huân chương kháng chiến hạng nhất) 

   ...Năm 1973, Ba tôi là cán bộ quân y làm việc tại Ban liên hiệp 4 bên, nên thông qua những cán bộ miền Bắc đã gửi quà ra cho tôi (theo địa chỉ nơi công tác của chồng dì tôi ở HN) . Quà của riêng tôi là chiếc bút máy hiệu Pilot. (tôi còn nhớ là bút màu xanh, nắp vàng, tôi đã rất thích món quà này, mãi đến khi tôi vào học cấp 3 Mẹ tôi mới cho dùng. Nhưng chiếc bút kỷ niệm này đã mất trong một lần tôi đi xe bus và bị rạch túi khi đi từ Bình Triệu về SG vào những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ trước). Tôi không thể nào quên ngày gia đình tôi nhận quà của Ba tôi từ Sài Gòn gửi ra Miền Bắc, ngày đó đối với tôi là một ngày đặc biệt, ngoài vật chất thì về tinh thần là động lực để tôi cố gắng nhiều hơn.  

 

                                                   Hai mẹ con tôi , khi tôi khoảng 5 tuổi:

                                                       

                                              

         Hai mẹ con tôi và chị họ, khi tôi 10 tuổi:

                    (chụp hình này để gửi cho Ba tôi)                   

                                                   Ba tôi năm 1973 tại chiến khu Lộc Ninh:

... Tôi lớn lên và luôn mong có ngày được gặp Ba và được Ba dẫn về thăm quê nội mà như mẹ tôi kể là có nhiều hoa trái. 

Tháng 4/1975, đất nước thống nhất, tôi 14 tuổi, đang hoc cấp 2, bạn bè tôi có người thân đi bộ đội dù xa hay gần thì sau cái mốc tháng 4 lịch sử ấy nếu còn sống đều lần lượt trở về (trong đó có anh tôi). Mẹ, con tôi thì chỉ nhận được những lá thư của Ba tôi gởi từ miền nam ra...với nhiều hứa hẹn. Tôi vào năm học mới, nhưng nhiều khi ngồi học mà cứ tự vẽ ra một viễn cảnh là sẽ có một chú bộ đội, vai mang ba lô vào lớp tìm tôi và không ai khác đó là Ba tôi. Nhưng thực tế thì chỉ có thư và những lời hứa hẹn là có một ngày (mà không biết ngày nào) Ba tôi sẽ trở ra miền bắc để rước mẹ con tôi về thăm quê nội ! Tôi vẫn luôn ngóng chờ ngày ấy...

                                                Ba tôi vào năm 1980:   

Và tôi 1984:

Thực tế thì sau giải phóng, ba tôi đã đoàn tụ với người vợ miền nam và 2 con của ông có trước ngày tập kết ra bắc, hẳn ông đã không thể mở lời với người vợ miền nam sự có mặt của mẹ con tôi,  bởi người vợ miền nam của ông vẫn nuôi 2 con khôn lớn và chờ ngày đoàn tụ ... Sau này, ba tôi viết cho tôi những dòng gọi là thay lời muốn nói: Con hãy hiểu và thông cảm cho ba...!

 Bên cạnh đó thì ông C, người chồng trước của mẹ tôi đã tìm cách liên lạc được với 2 con của ông (là anh và chị của tôi). Năm 1977, ông C ra HT để thăm lại mẹ tôi và 2 con của ông nhưng mẹ tôi đã tránh mặt... Tôi thấy thương ông C vì ông đã vất vả đường xa ra thăm nhưng mẹ tôi lại như thế. Sau này, có lần ông C ghé SG thăm tôi (thời gian này mẹ tôi đang ở cùng tôi) và bà cũng đã lạnh lùng bỏ sang nhà hàng xóm... Kể từ ngày ông C và mẹ tôi chia tay (năm 1951) thì mẹ tôi đã không một lời nào nói chuyện với ông C nữa. Những giây phút mẹ tôi hấp hối trên giường bệnh, ông C đã từ ĐN ra HT, để mẹ tôi thanh than những phút giây cuối đời, mọi người trong gia đình không để  mẹ tôi thấy mặt ông C! Trong đám tang mẹ tôi, dù không còn danh nghĩa là chồng, nhưng ông C vẫn đội khăn để tang cho mẹ tôi (như người xưa vẫn nói: không còn tình nhưng còn nghĩa)

(Ông C đứng thứ 2 tính từ phải qua): 

...Trở lại chuyện của Ba tôi, ông không dám nói thật với người vợ Miền Nam những gì đã …xảy ra trong 7 năm ông ở miền bắc! Do đó ông không có một lý do nào để rời khỏi gia đình để trở ra bắc gặp mẹ con tôi, cũng như không thể nào nhận thư của mẹ con tôi gửi vào. Chúng tôi mất liên lạc vào giữa thời bình, dĩ nhiên là ba tôi biết mẹ con tôi đang ở đâu, còn chúng tôi thì không! mẹ tôi đã viết rất nhiều thư về địa chỉ của ba tôi ở quê nhưng không có hồi âm...!

...Năm 1979, tôi 18 tuổi tốt nghiệp cấp 3, rồi học Luật ở Bình Triệu, Thủ Đức, do không biết Ba tôi đang ở SG, nên tôi cứ tìm gặp những chị học cùng quê ở TG để nhờ tìm giúp Ba tôi. Lúc đó tôi đã không hiểu là Ba tôi không muốn gặp mẹ, con tôi để bảo toàn hạnh phúc của gia đình hiện tại, chứ đâu phải giữa chúng tôi mất liên lạc để phải đi tìm vì Ba tôi biết rõ tôi và mẹ tôi đang ở đâu. 

… Quả đất xoay tròn, như trên tôi đã kể thì ba tôi làm nghề y trong quân đội (quân y) nên có việc phải đến Sở y tế :
                                  (hình sở y tế SG- và cái ban công lầu 1 tạo nên kỳ tích) 

..Dì (em mẹ) của tôi vốn là Dược sĩ, năm 1980 dì, chú tôi chuyển công tác từ HN vào SG nên phải đến Sở y tế để làm thủ tục. Ba tôi đến Sở y tế trước và đứng ở ban công lầu 1 nhìn xuống đường, còn dì, chú tôi ở ngoài đường đi vào và vô tình chú đã ngước mặt lên nhìn và thấy Ba tôi đứng ở trên đó! Một cuộc gặp mặt đầy bất ngờ, hy hữu và không hẹn trước. Tôi cũng không thể lý giải được tại sao lại có sự hy hữu như vậy và cái phần trăm ( %) cho sự gặp mặt kiểu đó cũng thật sự rất nhỏ, vậy mà nó đã xảy ra. Dì, chú tôi cho ba tôi biết là tôi đang học ở Bình Triệu- Thủ Đức! Cuộc gặp mặt của cha, con tôi hồi ấy cả trường tôi (2 khóa học) hình như ai cũng biết vì đó là một sự kiện đặc biệt ngoài giảng đường và vì một sự nhần lẫn khi gọi tên người xuống gặp ba tôi lại không phải là ...tôi vì khóa trên có một chị trùng họ, tên với tôi (chỉ khác tôi có them chữ lót)

Tôi (bên phải) và chị bạn ở sân trường Cán bộ Tòa án  (Bình Triệu- Thủ Đức) năm 1980 :

  (..còn tiếp)

HỒI KÝ VỀ MẸ ! (11)

                         CHUYỆN TÌNH CỦA MẸ !

( P/s: Chưa định đăng bài về mẹ vì mới đăng 2 bài liên tiếp về sức khoẻ của mình, nhưng 2 đêm trong tháng 7 âm lịch mình nằm mơ thấy mẹ cùng sinh hoạt như lúc mẹ còn sống, tỉnh dậy mình vẫn như thấy mẹ còn quanh quẩn đâu đây, tháng 7 ...mẹ về! Mẹ về! Và mình đăng bài này kính tặng hương hồn Mẹ !)

...Đến cuối năm 1960, mặt trận Miền Nam đang chuẩn bị vào giai đoạn mới nên có những đợt tuyển quân chuẩn bị cho chiến trường MN! Trạm y tế xã là nơi Ban tuyển quân làm trụ sở (tạm thời) và Ba tôi (quân y sỹ , cán bộ miền nam tập kết) là một trong những cán bộ trong ban tuyển quân về địa phương (quê ngoại của tôi) trong đợt công tác năm ấy!

Những tấm hình Ba tôi chụp thời gian ở Miền Bắc cùng bạn bè , do thời gian đã lâu, hình tôi chụp lại nên chất lượng không đẹp:

                                                 

                           

                  

Ba, mẹ tôi gặp nhau trong trường hợp như vậy, rồi tình yêu đến với hai người. Mẹ, rồi tôi còn giữ được tấm thiệp xuân năm 1961 mà ba, mẹ tôi đề thơ tặng nhau:

Ba tôi viết :

     " Năm mới muôn điều mới

        Ngày xuân hận chưa tan

        Nước non còn khói lửa

        Chờ đợi mãi cố nhân ".

Mẹ tôi thích truyện Kiều nên bà viết lại cho ba tôi: 

         " Đến bây giờ mới thấy đây

mà lòng đã chắc những ngày một hai

           Chén đưa nhớ buổi hôm nay.

Chén mừng xin đợi ngày rày năm sau"! 

          ( những chữ viết thêm và tẩy xóa trên tấm thiệp là do hồi bé tôi lấy ra nghịch)

       
                       

Vào những năm sáu mươi của thế kỷ trước mà ba, mẹ tôi đã dùng một cặp sổ tay giống nhau, ba tôi dành tặng để mẹ tôi viết vào đấy những tâm sự khi xa nhau. Hai cuốn sổ này ra đời trước tôi và chứa đựng những nội dung, dù rất ít vì tháng 4/1961 là ba tôi đã trở về nam công tác (gọi là đi B), nhưng chỉ những câu thơ ngắn ngủi (như dưới đây) mà đã neo giữ tình cảm của mẹ tôi cho đến lúc bà nhắm mắt về với tổ tiên bên kia thế giới:

Và ngay cả tên tôi, ngày tôi ra đời ba tôi cũng đã dự kiến trước  (...hôm ấy bàn nếu trai thì sẽ đặt tên là Hùng Sơn, nếu gái thì đặt Ngọc Lâm):

 Viết những điều này, tôi muốn nói rằng giữa ba, mẹ tôi đã có một tình yêu thật đẹp. Tôi đã thấy những tấm hình ba, mẹ tôi cười rạng rỡ bên nhau những ngày hạnh phúc ấy, tiếc là do thời gian quá lâu hình ảnh đã bị hư hỏng. Mẹ tôi còn giữ được tấm này, trước khi mất bà đã in ra nhiều tấm gửi tặng ba tôi và những người bà yêu quý. 

(...Lời của ông Thầy đồ nho năm xưa dự đoán cuộc đời mẹ tôi là đúng hay sai tôi xin dành những phần sau)...

HỒI KÝ VỀ MẸ ! (10)

...Sau khi ly hôn (1951), cuộc đời mẹ tôi chuyển sang một trang mới! Mẹ tôi mới 26 tuổi, tuy đã là gái 2 con nhưng mẹ tôi vẫn còn đẹp, dù phải trải qua sóng gió trong hôn nhân !

Mẹ đang bế tôi, thứ 3 từ trái qua:  ( tại hội nghị tổng kết của ngành y tế) 

       

... Để quên đi những tháng ngày buồn đã qua, mẹ tôi tham gia các phong trào của Hội phụ nữ, rồi xin đi học lớp nữ hộ sinh. Cuộc sống vẫn có nhiều khó khăn khi vừa đi học vừa phải nuôi hai con nhỏ. Không cần phải viết ra chi tiết thì mọi người cũng hình dung được những khó khăn (cả tinh thần lẫn vật chất) của mẹ tôi thời gian này. Mà hình như đối với mẹ tôi thì cuộc sống luôn có những khó khăn, thử thách chực chờ ở phía trước! Lúc mẹ còn sống, tôi không nghĩ đến việc sẽ hỏi mẹ tôi xem giữa sắc đẹp và sự bình yên của cuộc đời một người phụ nữ thì mẹ tôi sẽ chọn cái nào? (ngày nay sắc đẹp là một bệ phóng để người sở hữu sắc đẹp ấy tiến gần hơn đến cái đích họ đề ra, đầy rẫy những câu chuyện người đẹp với đại gia...). Nghĩ vậy thôi chứ tôi cũng không đoán được nếu tôi hỏi câu này thì mẹ tôi sẽ trả lời tôi thế nào, bởi mẹ tôi luôn là một ẩn số đối với tôi. Còn nhớ ngày tôi đi lấy chồng, mẹ tôi có vẻ không thích lắm vì con rể (chồng tôi) không được cao to, đẹp zai như con trai mẹ! hi!hi, biết làm sao được, nói như ông xã tôi hay nói là: cái duyên cái số nó vồ lấy nhau! 

..Sau khi tốt nghiệp lớp nữ hộ sinh (khoảng năm 1952), mẹ tôi được phân công về bệnh viện huyện công tác, nhưng một suất lương không nuôi nổi 3 mẹ con, vì vậy mẹ tôi xin về trạm y tế xã (quê ngoại) để vừa công tác vừa có bà con lối xóm giúp đỡ những khi khó khăn.

Cuộc sống của 3 mẹ con cứ thế trôi qua, tạm gọi là ổn định, mẹ tôi hoạt động tích cực ở Hội phụ nữ và làm nữ hộ sinh !

Nhưng cơn bão "cải cách ruộng đất" đã ập vào gia đình ông ngoại tôi và vào chính mẹ tôi! phải nói đó là một biến cố lớn, tôi không muố viết chi tiết, chỉ tóm lại là: Gia đình ông ngoại bị quy là địa chủ, tài sản bị tịch thu gần hết, ông ngoại tôi không chịu nổi cú sốc này, đã từ giã cõi đời một cách không tự nhiên! Còn mẹ tôi và  4 cán bộ nòng cốt ở xã thì bị quy là người của một tổ chức ngoài nước...Những gì mẹ tôi kể về thời gian này (về cả tinh thần lẫn vật chất) thực sự tôi không muốn nhắc lại vì nó quá sức chịu đựng nếu đó là tôi...

Mẹ tôi, các anh, chị tôi đã trải qua thời gian khốn khó và khốc liệt này và tôi chắc chắn là họ không bao giờ quên được!( đoạn này trong bản viết tay tôi viết chi tiết- nhưng ở đây tôi chỉ điểm sơ qua vì có lẽ anh, chị tôi không muốn nhắc lại những kỷ niệm buồn này).

Còn mẹ tôi, khoảng thời gian này thật sự là một vết cắt lớn trong cuộc đời bà, để đến lúc gần đất, xa trời mẹ tôi viết lại cho anh, chị tôi những câu thơ mà tôi (người không biết đến những chuyện buồn này) nước mắt cứ rưng rưng:

...hai con tôi đã ngủ hay chưa ?

  có chăn đắp ấm mình, không biết ?

 gió có thương tôi, thổi nhẹ vừa !

( đây là tâm trạng của người mẹ xa 2 con ...!!!).
 Sau đó (1954-1955) chính sách "sửa sai" được thực hiện. Mẹ tôi (30 tuổi), trở về với công việc trước đó (nữ hộ sinh và Hội phụ nữ ). Từ năm 1955 đến 1960, cuộc sống của mẹ tôi được coi là bình lặng nhất! và mẹ tôi cũng có người đàn ông muốn chung vai để cùng nuôi dạy con cái, nhưng mẹ tôi không muốn cảnh con anh, con tôi và con chúng ta, nên từ chối!
Nếu mẹ tôi cứ kiên định lập trường đó thì có khi cuộc sống của mẹ tôi đã khác và dĩ nhiên không có tôi để hôm nay ngồi viết những dòng này...!

(hình Ba, mẹ tôi  và chàng rể không đẹp zai bằng con zai mẹ trong ngày tôi lên xe bông 1986s ! hi!hi )

(còn tiếp...)